500 lat obecności Krzyża Baryczków. Inauguracja obchodów rocznicowych z udziałem KEP

Msza Święta z udziałem Konferencji Episkopatu Polski zainauguruje w środę 12 marca całoroczne obchody 500. rocznicy sprowadzenia cudownego Krzyża Baryczków do Warszawy. Od pięciu wieków krucyfiks z archikatedry warszawskiej jest otaczany przez mieszkańców stolicy, ale i turystów, nieprzerwanym kultem.

Uroczysta inauguracja obchodów 500. rocznicy sprowadzenia Cudownego Krzyża Baryczków do Warszawy odbędzie się w środę 12 marca o godz. 19:00 podczas Mszy Świętej z udziałem Konferencji Episkopatu Polski, której będzie przewodniczył w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela abp Tadeusz Wojda. Homilię wygłosił bp Romuald Kamiński, biskup Diecezji Warszawsko-Praskiej.

„Przed wizerunkiem Ukrzyżowanego zawsze ktoś czuwa” – mówił biskup warszawsko-praski Romuald Kamiński w archikatedrze warszawskiej. Eucharystia z udziałem Konferencji Episkopatu Polski zainaugurowała obchody 500. rocznicy sprowadzenia cudownego Krzyża Baryczków do Warszawy

Bp Romuald Kamiński, biskup warszawsko-praski, przypomniał w homilii, że w Roku Jubileuszowym w stolicy obchodzimy jeszcze jeden jubileusz – 500. rocznicę obecności w Warszawie cudownego Krzyża, zwanego Krzyżem Baryczków. Zaznaczył też, że inauguracja obchodów tego jubileuszu odbywa się podczas, również jubileuszowego, 400. Zebrania Plenarnego KEP.

Bp Kamiński podkreślił szczególne znaczenie Krzyża Baryczków wśród symboli związanych z historią miasta. Zaznaczył, że każdy etap historii tego Krzyża to osobna katecheza. Krótko przypomniał tę historię – począwszy od przywiezienia Krzyża z Norymbergi przez Jerzego Baryczkę.

– Krzyż od początku otaczany był wielkim kultem. Wiemy, że był czczony jeszcze zanim Warszawa stała się stolicą Polski – powiedział kaznodzieja.

Zwrócił też uwagę, że Krzyż, mimo wielu zagrożeń i dramatycznych sytuacji zagrażających mu przez wieki – ocalał. Opowiedział, w jaki sposób ratowano krucyfiks z płonącej katedry w czasie Powstania Warszawskiego. Przypomniał również procesję, która w 1945 r. przeszła z uratowanym Krzyżem po gruzach miasta.

– Przed wizerunkiem Ukrzyżowanego zawsze ktoś czuwa – powiedział bp Kamiński. Zachęcił też wszystkich warszawiaków, by właśnie z krzyża czerpali swoją nadzieję i źródło siło do służby bliźnim.

Po Eucharystii biskupi przeszli do Kaplicy Baryczków, gdzie przed Cudownym Krucyfiksem odmówili modlitwę zawierzenia.

To pierwsze wydarzenie w programie obchodów rocznicowych, organizowanych przez Archidiecezję Warszawską i Diecezję Warszawsko-Praską, które potrwają prawie cały rok. Każdego 14 dnia miesiąca, od kwietnia do grudnia, w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela odmawiana będzie specjalna nowenna oraz odbędą się katechezy poświęcone krzyżowi.

Podczas comiesięcznych spotkań katechezy o godz. 18:00 będą głosić m.in. ks. Waldemar Chrostowski, bp Michał Janocha, ks. Krzysztof Pawlina oraz ks. Grzegorz Idzik. Po nich, o godz. 19:00 Mszy Świętej połączonej z nowenną będą przewodniczyć biskupi diecezji związanych z Krzyżem Baryczków, m.in. obu diecezji warszawskich. – Zaprosiliśmy też metropolitę Bambergu, księdza seniora biskupa Ludwiga Schicka. To jest diecezja, gdzie jest Norymberga, gdzie krzyż został wykonany – dodaje bp Michał Janocha.

Spotkania w archikatedrze warszawskiej będą przygotowaniem do głównym obchodów rocznicowych, które odbędą się 14 września w święto Podwyższenia Krzyża Świętego oraz 14 grudnia, pod koniec Roku Święto, ponieważ Krzyż Baryczków jest również krzyżem jubileuszowym Archidiecezji Warszawskiej.

Gotycki krucyfiks sprowadził w 1525 roku z Norymbergi bogaty kupiec i rajca warszawski Jerzy Baryczka. Stąd też nazwa “baryczkowski”. Krzyż został wykonany pod koniec XV lub na początku XVI wieku w Norymberdze. – Nie ma w Warszawie starszego obiektu kulturowego i artystycznego, otoczonego nieprzerwanym kultem. Także można powiedzieć, że tu jest serce Warszawy – mówił bp Janocha.

Krzyż baryczkowski umieszczony w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela jest nierozerwalnie związany z historią Warszawy, przetrwał lata zaborów, wojen i klęsk. W czasie II wojny światowej katedra leżała w gruzach, ale krzyż ocalał.

Po wojnie jego powrót do Kaplicy Baryczkowskiej w Niedzielę Palmową 1948 roku był wielką manifestacją wiary mieszkańców Warszawy.

Przed tym krzyżem modlili się w ważnych dla narodu chwilach królowie i prezydenci oraz dwóch papieży – Jan Paweł II i Benedykt XVI.

 

---

500 lat obecności Krzyża Baryczków. Obchody potrwają do grudnia

To pierwsze wydarzenie w programie obchodów rocznicowych, organizowanych przez Archidiecezję Warszawską i Diecezję Warszawsko-Praską, które potrwają prawie cały rok. Każdego 14 dnia miesiąca, od kwietnia do grudnia, w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela odmawiana będzie specjalna nowenna oraz odbędą się katechezy poświęcone krzyżowi. 

Podczas comiesięcznych spotkań katechezy o godz. 18:00 będą głosić m.in. ks. Waldemar Chrostowski, bp Michał Janocha, ks. Krzysztof Pawlina oraz ks. Grzegorz Idzik. Po nich, o godz. 19:00 Mszy Świętej połączonej z nowenną będą przewodniczyć biskupi diecezji związanych z Krzyżem Baryczków, m.in. obu diecezji warszawskich. – Zaprosiliśmy też metropolitę Bambergu, księdza seniora biskupa Ludwiga Schicka. To jest diecezja, gdzie jest Norymberga, gdzie krzyż został wykonany – dodaje bp Michał Janocha. 

Spotkania w archikatedrze warszawskiej będą przygotowaniem do głównym obchodów rocznicowych, które odbędą się 14 września w święto Podwyższenia Krzyża Świętego oraz 14 grudnia, pod koniec Roku Święto, ponieważ Krzyż Baryczków jest również krzyżem jubileuszowym Archidiecezji Warszawskiej. “W krzyżu nadzieja”, w tych słowach zawiera się połączenie jubileuszu o nadziei z Krzyżem barczykowskim, jak wyjaśnia bp Janocha. 

Od pięciu wieków cudowny Krzyż Baryczków jest otaczany przez mieszkańców Warszawy nieprzerwanym kultem. To jednocześnie ważny obiekt kulturowy i artystyczny, dlatego w ramach obchodów rocznicowych odbędą się nie tylko celebracje liturgiczne.

Muzeum Archidiecezji Warszawskiej przyjmuje zgłoszenia grup, które chciałyby poznać historię krzyża podczas wizyty w katedrze. Muzeum zamówiło również obraz, poświęcony Krzyżowi Baryczków, u wybitnego polskiego artysty Ignacego Czwartosa. Jego prezentacja odbędzie się w muzeum 3 września. 

Niedługo rozpocznie zostanie ogłoszony również konkurs dla młodzieży, uczniów szkół średnich oraz studentów. 

Powstały też dwa krótkie filmy, w tym specjalny utwór pt. „O Jezu z warszawskiej katedry”, autorstwa ks. Rafała Jaworskiego oraz książka o historii Krzyża Baryczków wraz z rozważaniami Drogi Krzyżowej, które napisał rzeźbiarz Łukasz Krupski, autor stacji Drogi Krzyżowej w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela.

W ramach działań popularyzatorskich jesienią odbędzie się wykład z cyklu “Duchowość dla Warszawy” poświęcony Krzyżowi Barczyczków, natomiast 29 maja na wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego odbędzie się konferencja naukowa pt. “Słodkie drzewo, słodkie gwoździe. Konteksty historyczne i kulturowe Krzyża baryczkowskiego”, współorganizowana przez bp. Janochę.  

„Tu jest serce Warszawy”

Gotycki krucyfiks sprowadził w 1525 roku z Norymbergi bogaty kupiec i rajca warszawski Jerzy Baryczka. Stąd też nazwa “baryczkowski”. Krzyż został wykonany pod koniec XV lub na początku XVI wieku w Norymberdze. – Nie ma w Warszawie starszego obiektu kulturowego i artystycznego, otoczonego nieprzerwanym kultem. Także można powiedzieć, że tu jest serce Warszawy – mówi bp Janocha. 

Krzyż baryczkowski umieszczony w bazylice archikatedralnej św. Jana Chrzciciela jest nierozerwalnie związany z historią Warszawy, przetrwał lata zaborów, wojen i klęsk. W czasie II wojny światowej katedra leżała w gruzach, ale krzyż ocalał. 

Często przytaczanym dowodem szczególnego kultu tego krzyża są wydarzenia z Powstania Warszawskiego. W czasie walk o Stare Miasto 16 sierpnia 1944 r. został on wyniesiony z płonącej archikatedry przez ks. Wacława Karłowicza z pomocą dwóch sanitariuszek harcerskiego batalionu Armii Krajowej “Wigry”: Barbary Gancarczyk-Piotrowskiej ps. Pająk i Teresy Potulickiej-Łatyńskiej ps. Michalska.

Uratowany krucyfiks ostatecznie trafił do szpitala powstańczego w podziemiach kościoła św. Jacka na Nowym Mieście. Tam miała się zdarzyć wzruszająca historia o tym, jak kapelan szpitala, który w ciemnościach miał udzielać sakramentu namaszczenia umierającym Powstańcom, udzielił go również Jezusowi z Krzyża Baryczków.

Po wojnie jego powrót do Kaplicy Baryczkowskiej w Niedzielę Palmową 1948 roku był wielką manifestacją wiary mieszkańców Warszawy.

Przed tym krzyżem modlili się w ważnych dla narodu chwilach królowie i prezydenci oraz dwóch papieży – Jan Paweł II i Benedykt XVI. – Nie ma w Warszawie tak omodlonego krzyża jak ten – mówi bp Janocha. 

Krucyfiks baryczkowski jest nazywany “cudownym”. Zdaniem bp. Janochy krzyż jest “po trzykroć Cudowny”. “Jako dzieło sztuki jest cudem artystycznym. Jego istnienie w mieście skazanym na nieistnienie jest cudem historycznym. Jego nieprzerwany przez pięć stuleci kult, który można opisać, oraz indywidualne doświadczenia Spotkania, których nie można opisać – są cudem teologicznym. Te trzy cuda – artystyczny, historyczny i teologiczny – w przedziwny sposób splatają się ze sobą w historii ludzi i pokoleń Warszawy i Mazowsza, jak natura, kultura i łaska” – wyjaśnia bp Janocha w eseju poświęconym krzyżowi. 

kh/archwwa.pl